Horen van kinderen - meerwaarde van bemiddeling

Hoe is deze materie wettelijk geregeld?

Voor kinderen vanaf 12 jaar is er een “hoorrecht” geregeld door de artikelen 1004/1 en 1004/2 Ger.W en dit enkel inzake beslissingen ouderlijk gezag, verblijfsregelingen recht op persoonlijk contact.

De minderjarige wordt verplicht schriftelijke geïnformeerd via een modelbrief door de Familierechter waar de zaak aanhangig is gemaakt. De vraag is of die brief al dan niet het kind bereikt en hoe het kind hierop kan ingaan.

In de praktijk stellen Familierechters vaak zelf voor om de kinderen te horen en delen dit mee aan partijen op de inleidende zitting waar meteen datum en uur worden vastgelegd.

Kinderen worden meestal individueel op de Rechtbank in het bureel van de Familierechter gehoord, vaak met bijstand van de griffier.  Eigenlijk is er geen wettelijke regeling hiervoor zodat de rechter in feite vrij is en de kinderen ook op een andere plaats kan horen.

Het hoeft geen betoog dat de rechtbank geen ideale plaats is om de kinderen te horen.  Hoewel ze meestal vergezeld worden door de ouders of één van hen voelen ze zich meestal onwennig en vaak zelfs angstig.

Bijstand van een advocaat is niet voorzien hoewel een minderjarige normaal altijd recht heeft op gratis 2de lijnsbijstand of een Pro Deo advocaat.

Indien er een akkoord is tussen partijen worden de kinderen niet gehoord. Zij kunnen het altijd zelf vragen door een eenvoudige brief aan de Familierechtbank te richten, maar ze weten dat vaak niet en worden hiervan ook niet op de hoogte gesteld evenmin als de ouders.

Het grootste probleem is dat, in de wettelijke regeling, kinderen onder de 12 jaar nooit gehoor vinden hoewel dit een grondrecht is en het ook voor hen heel belangrijk kan zijn. Ook kinderen tussen 6 en 12 jaar voelen soms perfect aan wat er aan de hand is en het is ook voor hen heel belangrijk gekend en erkend te worden. Ook in andere materies dan deze in de artikelen vermeld, is er geen hoorrecht.

In feite is dit in tegenstelling met art.12 van het Kinderrechtenverdrag van 20 november 1989, in België van kracht sedert begin 1992 waarbij elk kind het recht heeft om gehoord te worden en artikel 22 bis van de Grondwet ( belang van het kind is de eerste overweging bij elke beslissing) dat evenwel geen directe werking heeft.

Kortom de wettelijke regeling is gebrekkig en onvoldoende.
 

Kiezen voor bemiddeling

Bij een bemiddeling komt het kind altijd op de eerste plaats en kan elk kind gehoord worden, ook de kinderen jonger dan 12 jaar.

Een bemiddelaar in Familiezaken heeft een speciale opleiding gekregen om de kinderen te horen en bouwt hier in zijn of haar praktijk verder de nodige ervaring op.

Het voordeel is dat met beide ouders overlegd kan worden in een sfeer van openheid en transparantie, om de kinderen te horen.  Uit ervaring weet ik dat het belangrijk is dat ook jonge kinderen worden gehoord en dat dit best gebeurt in hun eigen vertrouwde milieu (en dit kan zowel dat van mama (s) of papa(s) zijn) waarbij het belangrijk is dat op het moment van het horen beide ouders in de woning aanwezig zijn.

In een aparte rustige ruimte stelt de bemiddelaar zich eerst voor aan de kinderen en legt hij of zij uit wat zijn of haar taak is en hoe de werkwijze zal zijn.

Nadien wordt elk kind afzonderlijk gehoord waarbij de bemiddelaar het kind rustig benadert en  letterlijk een luisterend oor is. Ervaring leert dat kinderen heel graag hun verhaal doen en opgelucht zijn dat naar hen wordt geluisterd. De bemiddelaar kan een soort vertrouwenspersoon zijn voor hen waarop gaandeweg in het verloop van de bemiddeling en zelfs nadien, bij gewijzigde omstandigheden nog beroep kan worden gedaan indien nodig.

Zij ervaren de neutraliteit van de bemiddelaar als een enorm pluspunt.

Algemeen kan gesteld worden dat het horen van de kinderen cruciaal kan zijn bij een scheiding en dat in een bemiddeling dit “horen” veel ruimer en directer is wat door de kinderen en ook hun ouders als zeer positief wordt ervaren. Het draagt bij tot een regeling waarin ouders en kinderen zich goed voelen. Zo krijgen ze als het  ware een sleutel op de deur voor hun verdere toekomst

 

Antwerpen, 31 januari 2019

Machteld De Ryck

Bemiddelaar in Familiezaken

 

Literatuur

Claire Wiewauters en Monique Van Eycken, 2014, Een week mama, een week papa? Wat kinderen bij een scheiding ECHT nodig hebben, Lannoo Tielt

JoAnne Pedro-Carroll, 2017, Kinderen op de eerste plaats, Nieuwezijds Amsterdam